خواندنی هاودیدنی ها

آتش فشان
نویسنده : شاهین توفیقی - ساعت ٧:٢٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/۱۱/۱۱
 

 آتشفشان

بر اثر فعل و انفعالات درون زمین در شرایطی خاص مواد مذاب (ماگما) با دمایی تاحدودی 1200 درجه سانتی‎گراد در مناطقی از زمین که معمولاً به صورت ارتفاعات و مخروطی شکل می‎باشند به همراه گازهای داغ فوران کرده و به بیرون می‎ریزند.

   جریان مواد آتشفشانی از قطعات و صخره‎های بیرون آمده از کوه آتشفشان تشکیل شده است. این مواد پس از تعلبیق بر لایه‎ای از گاز و گرد و غبار، با سرعتی معادل چند صدکیلومتر در ساعت بر دامنه کوهها سرازیر گشته و اغلب تا فاصله 10 کیلومتری محل وقوع را در بر می‎گیرد.

   گرمای این مواد تاحدی بالا است که در سر راه خود همه چیز را می‎سوزاند و نابود می‎کند، فوران سنگ یا مواد مذاب از درون زمین وجریان آن در محیط زیست از جمله وقایعی است که با آلودگی منابع اصلی حیات یعنی هوا، آب، خاک و نیز تخریب ساختمان‎ها، مزارع و تلفات انسانی همراه می‎باشد.

   از نظر زمین‎شناسی 4 دسته آتشفشان وجود دارد:

1.     مخروط خاکستر

2.    مسطح

3.    مرکب

4.    گنبد گدازه

  1.    مخروط خاکستر : از ساده‎ترین نوع آتشفشان‎ها است که بر اثر منجمدشدن گدازه‎های بیرون ریخته از آتشفشان تشکیل شده است.

  2.    مسطح : از گدازه سیاه تشکیل شده و از تراکم متناوب مواد گدازه بوجود می‎آید.

  3.    مرکب : این آتشفشان مجموعه‎ای است از گدازه سیاه و خاکستر و ارتفاع آن تا هشت هزار پا نیز می‎رسد (مانند کوه فوجی یاما در ژاپن)

  4.    گنبد گدازه : گدازه بسیار ضخیم تشکیل شده و بجای جاری شدن در بالای آتشفشان انباشته می‎شود.

   گرم و سرد شدن هوا در تابستان 1816 و به دنبال فوران آتشفشان تامبورا در اندونزی و همچنین جاری شدن گدازه‎های آتشفشان «لکی» واقع در ایسلند در سال 1782 به طول 12 کیلومتر که به علت گسترش مه اسیدی در اروپا قحطی سختی را به وجود آورد. اغلب آتشفشان‎ها در امتداد گسل‎های بزرگ پوستة زمین و جاهایی که عوامل داخل زمین فعالیت‎های خود را متمرکز کرده‎اند یعنی اقیانوس کبیر و حوضه‎های مرکزی اقیانوس‎ها روی می‎دهند. محل وقوع آتشفشان‎های انفجاری در جنوب اقیانوس آرام، نواحی مدیترانه و حاشیه قاره‎ها گزارش شده است.

   علیرغم خطارت و زیان‎هایی که از ناحیه آتشفشان‎های جهان متوجه انسان و محیط زیست او می‎گردد جمعیت زیادی در این مناطق سکونت دارند. وجود خاک‎های حاصلخیز، چشمه‎های آب گرم، معادن غنی و ارزشمند، ذخایر گوگرد عوامل این مسئله هستند.

  در هنگام وقوع آتشفشان

  1.    به ساحل نزدیک نشوید و در ساختمان بمانید.

  2.    پناهگاهی پیدا کنید.

  3.    اگر خاکستر زیاد می‎ریزد، پناهگاه شما نباید در ساختمان با سقف کوتاه باشد.

  4.    از ورود به زیر زمین‎ها یا فضاهای بسته‎ای که امکان تجمع گازهای خطرناک در آنها وجود دارد خودداری کنید.

  5.    به زمین مرتفع بروید

  6.   اگر مجبور هستید در زیر باران خاکستر حرکت کنید، پوشش زیادی روی سر و بدن خود داشته باشید از پشت یک دستمال نفس بکشید، سعی کنید چراغ قوه‎ای در دست داشته باشید و از محل فوران با حداکثر سرعت دور شوید.

 

پایان